Polska testuje czterodniowy tydzień pracy. Co pokazuje przykład Holandii?

Są tacy, którzy twierdzą, że czterodniowy tydzień pracy to utopia. Że to pomysł dla leniwych, dla tych, którzy zamiast działać, chcą odpoczywać. Ale gdy spojrzeć szerzej, można zobaczyć coś zupełnie innego: znak czasów. Zmianę mentalności. I pytanie, które coraz częściej wraca jak bumerang - czy naprawdę musimy pracować pięć dni w tygodniu, by „zasłużyć” na weekend?W końcu trudno o naród bardziej przyzwyczajony do ciężkiej pracy niż Polacy. Od pokoleń z dumą powtarzamy, że „robota sama się nie zrobi”. Wychowani w etosie harówki, z dziada pradziada nauczeni, że szacunek zdobywa się potem na czole, a nie ilością wolnych piątków. W efekcie pracujemy więcej niż większość Europy - średnio ponad 40 godzin tygodniowo, a według OECD rocznie spędzamy w pracy prawie 300 godzin więcej niż Holendrzy.Z badań CBOS i portalu Pracuj.pl wynika, że ponad 70% Polaków popiera pomysł skrócenia tygodnia pracy, ale tylko co trzeci wierzy, że jego firma byłaby gotowa to wdrożyć. Bo choć marzymy o dłuższym weekendzie, to w głowie wciąż mamy echo starych przekonań: że krótszy tydzień to mniejsza wydajność, że „trzeba zapracować na sukces”, że nic nie przychodzi za darmo.Wielu Polaków boi się też utraty zarobków. Program pilotażowy obiecuje, że państwo pokryje ewentualne straty firm, ale zaufanie do takich obietnic jest ograniczone. „Żeby nie wyszło jak zwykle” – mówi przeciętny Kowalski.Mimo to w społeczeństwie rośnie zmęczenie. Coraz więcej osób mówi o wypaleniu, o braku czasu na rodzinę i odpoczynek. W internecie widać komentarze w stylu: „cztery dni pracy, trzy dni życia - brzmi uczciwie”. To już nie tylko marzenie młodszych pokoleń to głos ludzi, którzy mają za sobą dwie dekady gonitwy i zaczynają pytać: po co tak naprawdę pracujemy tak dużo?

Czas na rewolucje - Polski pomysł na skrócony tydzień pracy.

Rządowy pilotaż skróconego czasu pracy (https://www.gov.pl/web/rodzina/skrocony-czas-pracy--to-sie-dzieje-pracodawco-dowiedz-sie-wiecej-o-pilotazu) to pierwszy taki projekt w tej części Europy. W teorii, ma przetestować różne modele: czterodniowy tydzień, krótszy dzień pracy, elastyczne grafiki. W praktyce, ma odpowiedzieć na jedno pytanie: czy da się pracować mniej, nie tracąc na tym finansowo ani gospodarczo.

Program wystartował w 2025 roku z budżetem 50 milionów złotych. Państwo ma pokrywać ewentualne straty firm, które zdecydują się skrócić czas pracy, tak by pracownicy nie stracili wynagrodzenia. W założeniu miało to być otwarte laboratorium - przestrzeń, gdzie przedsiębiorcy, fundacje, samorządy i związki zawodowe wspólnie sprawdzą, czy krótszy tydzień pracy działa.

Zainteresowanie przerosło oczekiwania. Zgłosiło się 1994 pracodawców, ale do pilotażu zakwalifikowano jedynie 90 firm. Łącznie obejmą one około 5000 pracowników.

I tu właśnie zaczęła się burza. Po ogłoszeniu wyników naboru okazało się, że aż 59% wybranych podmiotów to urzędy i instytucje publiczne - gminy, ośrodki kultury, centra usług społecznych. W założeniu projekt miał obejmować różne branże, by sprawdzić, jak krótszy tydzień sprawdza się w praktyce - w produkcji, handlu, logistyce czy usługach. Tymczasem większość funduszy trafiła do sektora budżetowego, gdzie rytm pracy i finansowanie z podatków nie odzwierciedlają realiów prywatnego rynku.

Krytycy pytają więc wprost: czy urzędnik pracujący o dzień krócej to rzeczywiście test, który powie coś o wydajności polskiej gospodarki? Przedsiębiorcy komentują, że zamiast prawdziwego eksperymentu dostaliśmy symulację – wygodną, kontrolowaną i mało reprezentatywną.

Zwolennicy pilotażu odpowiadają inaczej: że to dopiero początek. Że ktoś musi zrobić pierwszy krok, nawet jeśli jest to krok zza biurka. Bo jeśli idea się sprawdzi - będzie można ją rozszerzyć na resztę rynku pracy. Jedno jest pewne: Polska właśnie zaczęła najciekawszy eksperyment społeczno - ekonomiczny ostatnich lat. A jego wyniki mogą zmienić nie tylko sposób, w jaki pracujemy - ale też to, jak myślimy o pracy.

Czy nas na to stać? Holenderskie vs. Polskie zarobki

Zalożenie 4-dniowego systemu pracy brzmi atrakcyjnie. Mniej godzin, ta sama pensja, więcej życia. Ale w praktyce rachunek jest brutalny. Polska płaca minimalna w 2025 roku wynosi nieco ponad 4600 zł brutto. Po skróceniu tygodnia z pięciu do czterech dni, bez podniesienia stawki godzinowej, przeciętny pracownik straciłby około 700 zł miesięcznie. Dla wielu rodzin to nie jest drobnostka - to rata kredytu, czynsz, lodówka pełna lub pusta.

I tu właśnie tkwi sedno pytania: czy możemy pozwolić sobie na mniej godzin, jeśli wciąż nie zarabiamy tyle, by z tych godzin godnie żyć? Może to nie kwestia chęci, lecz możliwości. Polska dopiero uczy się równoważyć między ambicją a odpoczynkiem, między etosem pracy a potrzebą życia.

Tymczasem kilka godzin lotu stąd, w kraju wiatraków i tulipanów, to, co dla nas wciąż brzmi jak marzenie, stało się codziennością.

Holenderski model pracy – czy jest możliwy w Polsce?

W Holandii nikt nie traktuje czterodniowego tygodnia pracy jak rewolucji. To po prostu sposób na życie. Kraj wiatraków i tulipanów od dawna wyznaje zasadę, że czas wolny jest równie ważny jak wydajność, a zmęczony pracownik to zły inwestor we własne życie.
Statystyki mówią same za siebie. Według danych OECD, ponad 45% Holendrów pracuje w skróconym wymiarze - 32 do 36 godzin tygodniowo. Wśród kobiet ten odsetek sięga nawet 70%. Dla porównania: w Polsce wciąż dominuje model 40+, a „niepełny etat” często kojarzy się z problemem, a nie przywilejem.

A jak to wygląda w Holandiii? Holendrzy są jednym z najbardziej zadowolonych narodów świata - w rankingach OECD (https://www.oecd.org/en/data/tools/oecd-better-life-index.html) plasują się w czołówce krajów o najwyższym poziomie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. Mają więcej czasu na sport, rodzinę, wolontariat i zwykłe życie. Firmy, które przeszły na czterodniowy system, zauważyły spadek absencji chorobowych i wzrost produktywności. Bo gdy pracownik odpoczywa, wraca z głową pełną energii, a nie frustracji.
Oczywiście, nie wszystko jest idealne. Holendrzy sami przyznają, że krótszy tydzień pracy spowalnia czasem ścieżkę kariery - awans trwa dłużej, ale nikt nie robi z tego dramatu. Tam sukces mierzy się spokojem, nie ilością nadgodzin. Patrząc z polskiej perspektywy, może się to wydawać bajką. Ale Holandia pokazuje, że da się zbudować gospodarkę opartą nie na poświęceniu, lecz na równowadze. Że można pracować mniej, a żyć lepiej. I że nikt od tego nie przestał być odpowiedzialnym, sumiennym pracownikiem.

Polska vs. Holandia - dwa światy pracy

Porównując Polskę i Holandię, trudno oprzeć się wrażeniu, że mówimy o dwóch różnych planetach pracy. W jednej króluje etos wysiłku - w drugiej sztuka równowagi.

Dlatego czterodniowy tydzień w polskich realiach nie może być tylko społecznym eksperymentem, musi być także gospodarczym równaniem z dwiema niewiadomymi: produktywność i płace. Bo jeśli zarabiasz najmniej w Unii, nie możesz pracować jak w Skandynawii.

W Polsce praca to wciąż wartość moralna, niemal świętość. „Kto nie pracuje, ten nie je”, to hasło, które wrosło w nasze DNA. W firmach wciąż nagradza się za „zostanie po godzinach”, a wielu z nas z dumą mówi: „Nie mam czasu, bo pracuję”. To mentalność, która zrodziła się z historii - z biedy, z konieczności, z walki o byt. Pracowitość była sposobem na przetrwanie i dowodem charakteru.

W Holandii sprawy mają się odwrotnie. Tam szacunek budzi nie ten, kto spędza w biurze 10 godzin, lecz ten, kto potrafi wszystko załatwić w sześć. Pracować krócej nie znaczy - mniej się starać. To oznacza działać skuteczniej.

Różni nas też zaufanie. Holenderski pracodawca zakłada, że jego pracownik zrobi swoje, nawet jeśli nie siedzi przed komputerem. Polski często woli sprawdzić, czy na pewno był czas pracy był równoważny z efektywnością.

Zderzenie tych dwóch światów to nie tylko różnica systemu, ale filozofii życia. W Holandii wolny czas to inwestycja. W Polsce, często luksus.

Ale właśnie dlatego polski pilotaż ma sens. Bo może być początkiem zmiany, która wyjdzie poza tabelki i regulaminy. Może w końcu pozwoli nam zrozumieć, że życie to nie tylko praca, a praca to nie zawsze poświęcenie. Bo jeśli Holandia może budować dobrobyt na czterech dniach tygodniowo, to kto powiedział, że Polacy, z naszym uporem i kreatywnością, nie potrafią zrobić tego samego?

Czterodniowy tydzień pracy w Polsce: mniej pracy, więcej życia?

Polska stoi dziś na rozdrożu między tradycją a przyszłością. Z jednej strony – wciąż nosimy w sobie dumę z ciężkiej pracy, przekonanie, że sukces rodzi się z wyrzeczeń i zmęczenia. Z drugiej – coraz głośniej słyszymy wewnętrzny głos, który mówi: „Chcę żyć, nie tylko pracować.”

Czterodniowy tydzień pracy to nie kaprys, ale sygnał, że dojrzewamy jako społeczeństwo. Że zaczynamy dostrzegać wartość w czasie wolnym, w odpoczynku, w relacjach. Bo człowiek wypoczęty myśli lepiej, działa szybciej, a jego praca ma sens – nie tylko sens ekonomiczny, ale też ludzki.

Holendrzy nauczyli się tej lekcji dawno temu. My dopiero zaczynamy pierwsze zdania. I choć dziś większość dotacji trafiła do urzędów, a nie przedsiębiorstw, sam fakt, że temat przebił się do debaty publicznej, jest już krokiem naprzód.

Być może za kilka lat czterodniowy tydzień pracy nie będzie już eksperymentem, lecz nowym standardem. A wtedy w piątek rano Polacy nie będą stali w korkach do biura – tylko pakowali rowery, wsiadali w pociąg albo po prostu robili to, na co zawsze brakowało im czasu.

Bo może prawdziwy postęp nie polega na tym, by robić więcej.
Tylko by wreszcie nauczyć się robić mniej – i żyć pełniej.

Zrób kolejny krok z Bonapi!

Nieważne, czy pracujesz cztery, pięć czy sześć dni w tygodniu postaw na rozwój- bo on zawsze się opłaca. Bez względu na to, jak długi masz tydzień. Bo jeśli już inwestować czas, to najlepiej w siebie.Na przykład w Bonapi! 👉 Zobacz wszystkie kursy Bonapi

Bądź na bieżąco z tym, co dzieje się u nas:
Zobacz kulisy kursów, nowości i promocje - kliknij poniżej i obserwuj nas w naszych social mediach!