Hoe controleer je een IPAF PAL Card en verifieer je de kwalificaties van een operator?

Een werknemer toont een IPAF PAL Card en geeft aan dat hij bevoegd is om een hoogwerker te bedienen. Maar hoe weet je zeker dat de kaart nog geldig is en de juiste machinecategorie omvat? In Nederland is dit vooral van belang in de bouw, industrie, montage en technisch onderhoud, waar hoogwerkers dagelijks worden ingezet. Alleen een foto van de kaart die door de werknemer is doorgestuurd, is niet voldoende om de kwalificaties goed te controleren.

Wat is een IPAF PAL Card?

De PAL Card, oftewel Powered Access Licence, is een bewijs dat wordt afgegeven aan personen die een passende IPAF-opleiding hebben gevolgd en de vereiste toetsen met succes hebben afgerond bij een door IPAF erkend opleidingscentrum. De kaart wordt onder andere gebruikt voor operators van mobiele hoogwerkers (MEWP’s).

IPAF, de International Powered Access Federation, beheert een internationaal opleidingsprogramma voor personen die werken met hoogwerkers en andere toegangsmiddelen voor werkzaamheden op hoogte. De MEWP-operatoropleiding voldoet aan de internationale norm ISO 18878 voor de opleiding van operators van mobiele hoogwerkers.

Een PAL Card geeft echter niet automatisch de bevoegdheid om ieder type hoogwerker te bedienen. Op de kaart staan de specifieke machinecategorieën waarvoor de operator is opgeleid. Bij een controle moet je daarom niet alleen naar de naam en geldigheidsdatum kijken, maar ook naar de vermelde categorieën.

Een PAL Card is standaard vijf jaar geldig. Na het verstrijken van de geldigheidsduur mag de werknemer de kaart niet meer als actueel bewijs van opleiding presenteren.

Is een IPAF PAL Card verplicht in Nederland?

Hierbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen de eisen van de Nederlandse wetgeving en de aanvullende eisen die bedrijven en opdrachtgevers kunnen stellen.

De Nederlandse wetgeving schrijft een IPAF PAL Card niet voor als het enige wettelijk vereiste document voor iedere hoogwerkeroperator. Op grond van de Arbowet is de werkgever echter verantwoordelijk voor veilige arbeidsomstandigheden. Werknemers moeten passende voorlichting en instructies krijgen over hun werkzaamheden en de daaraan verbonden risico’s. Bij het gebruik van arbeidsmiddelen zijn daarnaast de voorschriften uit het Arbobesluit voor het veilig gebruik van machines en apparatuur van belang.

Dit betekent dat een werkgever voldoende grond moet hebben om te kunnen beoordelen of iemand die een hoogwerker bedient, voldoende is opgeleid en voorbereid om de werkzaamheden veilig uit te voeren. Een PAL Card is een algemeen erkende manier om aan te tonen dat een operator een opleiding volgens het IPAF-programma heeft afgerond.

Op een specifiek project kunnen bovendien aanvullende eisen gelden die verder gaan dan het wettelijke minimum. Een hoofdaannemer, industrieel bedrijf of opdrachtgever kan een bepaalde opleiding, een specifiek certificaat of een aanvullende instructie verplicht stellen voordat een operator met een hoogwerker mag werken. Controleer daarom altijd welke eisen op de betreffende locatie of het betreffende project gelden.

Hoe controleer je een IPAF PAL Card stap voor stap?

IPAF biedt een officieel online systeem waarmee PAL Cards kunnen worden gecontroleerd. Dit is het systeem dat werkgevers, coördinatoren, safety managers en andere personen die verantwoordelijk zijn voor het toelaten van operators tot machines, zouden moeten gebruiken.

De controle kan in een aantal stappen worden uitgevoerd:

1. Vraag de werknemer om zijn PAL Card of toegang tot de digitale versie.
2. Controleer of de naam, persoonsgegevens en foto overeenkomen met de persoon die de kaart toont.
3. Controleer de geldigheidsdatum.
4. Controleer welke machinecategorieën op de PAL Card staan.
5. Verifieer het licentienummer via het officiële IPAF-systeem.
6. Vergelijk de gegevens in het systeem met de informatie op de kaart van de werknemer.
7. Controleer of de vermelde categorie daadwerkelijk overeenkomt met de machine die de werknemer gaat bedienen.

In de officiële verificatietool moet het licentienummer van de PAL Card worden ingevoerd. In een volgende stap zijn aanvullende identificatiegegevens van de kaarthouder nodig. Wanneer de gegevens correct overeenkomen, kan via het systeem informatie over de kwalificaties worden gecontroleerd, waaronder de machinecategorieën waarvoor de operator is opgeleid.

Dit is belangrijker dan alleen het bekijken van de kaart. Een document kan er op het eerste gezicht correct uitzien, maar pas een controle in het officiële IPAF-systeem maakt het mogelijk om te bevestigen dat de getoonde gegevens overeenkomen met de registratie bij IPAF.

Wat moet je controleren op een fysieke PAL Card?

Wanneer een werknemer een fysieke PAL Card toont, kun je al een eerste controle uitvoeren voordat je de gegevens online verifieert.

Controleer op de PAL Card in ieder geval:

• de voor- en achternaam van de kaarthouder,
• de foto,
• het licentienummer,
• de geldigheidsdatum,
• de machinecategorieën,
• de echtheidskenmerken van de kaart.

Een fysieke PAL Card is onder andere voorzien van een holografisch IPAF-logo. Daarnaast bevat de kaart een foto van de houder en gegevens of een aanduiding van het opleidingscentrum.

Visuele echtheidskenmerken mogen echter niet de enige manier zijn om de authenticiteit te controleren. IPAF waarschuwt voor pogingen om documenten te vervalsen en adviseert daarom gebruik te maken van de officiële verificatiemogelijkheden. Ontvang je alleen een scan of foto van een PAL Card, controleer het licentienummer dan altijd in het systeem.

Digitale PAL Card en de ePAL-app – hoe werkt de verificatie?

De PAL Card is ook digitaal beschikbaar via de ePAL-app. Operators kunnen via deze app toegang krijgen tot hun licentie en informatie over hun kwalificaties.

De digitale versie is vooral handig voor werknemers die regelmatig tussen verschillende projecten en werklocaties wisselen. In plaats van te vertrouwen op een foto van een plastic kaart die op een telefoon is opgeslagen, kan gebruik worden gemaakt van gegevens die rechtstreeks aan het profiel van de operator zijn gekoppeld.

IPAF maakt het daarnaast mogelijk om een digitale PAL Card te verifiëren via een QR-code die in de ePAL-app wordt gegenereerd. Voor iemand die verantwoordelijk is voor de veiligheid op een project is dit een snelle manier om de getoonde kwalificaties te controleren.

Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen een digitale PAL Card in ePAL en een gewone foto van een kaart die via WhatsApp of e-mail is verstuurd. Een foto van het document is niet hetzelfde als een actuele registratie in het IPAF-systeem en bevestigt op zichzelf niet dat de licentie nog geldig is.

Categorieën 1A, 1B, 3A en 3B – wat betekenen ze?

Een van de meest voorkomende fouten bij het controleren van een PAL Card is dat alleen naar de geldigheidsdatum wordt gekeken. Een operator kan een geldige kaart hebben, maar toch niet beschikken over de categorie die vereist is voor de machine waarmee hij moet werken.

Voor MEWP’s kun je onder andere de volgende IPAF-categorieën tegenkomen:

• 1A – Static Vertical: statische verticale hoogwerkers,
• 1B – Static Boom: statische hoogwerkers met giek,
• 3A – Mobile Vertical: mobiele verticale hoogwerkers, waaronder schaarhoogwerkers,
• 3B – Mobile Boom: mobiele hoogwerkers met giek.

Vooral het verschil tussen 3A en 3B is belangrijk. Een werknemer die is opgeleid voor categorie 3A mag niet automatisch worden beschouwd als iemand die ook voor categorie 3B is opgeleid, alleen omdat beide machines in de praktijk als hoogwerkers worden aangeduid.

Een PAL Card kan meerdere categorieën bevatten. Als een operator tijdens zijn opleiding de juiste kwalificaties voor zowel 3A als 3B heeft behaald, moeten beide categorieën in zijn gegevens vermeld staan.

Een geldige PAL Card betekent niet dat de operator iedere machine kent

Dit is een ander belangrijk aandachtspunt voor werkgevers. Een geldige PAL Card met de juiste categorie bevestigt dat iemand de betreffende opleiding heeft afgerond, maar betekent niet automatisch dat de werknemer bekend is met ieder merk en model hoogwerker op de markt.

Verschillende hoogwerkers kunnen andere bedieningssystemen, nooddaalprocedures, beveiligingen, technische eigenschappen en beperkingen van de fabrikant hebben. Een operator moet daarom vertrouwd zijn met de machine die hij daadwerkelijk gaat gebruiken.

Voor aanvang van de werkzaamheden moet de operator voldoende vertrouwd worden gemaakt met de specifieke machine en de bijbehorende gebruiksaanwijzing. Dit is vooral belangrijk wanneer iemand voor het eerst met een bepaald model werkt of wanneer de machine afwijkt van de apparatuur waarmee de operator eerder heeft gewerkt.

Hetzelfde geldt voor de omstandigheden op een specifiek project. Een opleidingscertificaat vervangt geen risicoanalyse, bouwplaatsinstructies of veiligheidsregels die door de werkgever of opdrachtgever zijn vastgesteld.

Wat moet je doen als de PAL Card verlopen is of de gegevens niet overeenkomen?

Als de geldigheidsdatum van de PAL Card is verstreken, moet de werknemer zijn kwalificaties volgens de regels van IPAF vernieuwen. Jarenlange praktijkervaring verlengt de geldigheidsduur van de kaart niet automatisch.

Extra voorzichtigheid is nodig wanneer de gegevens op de kaart niet overeenkomen met de resultaten van de officiële verificatie. Dit kan bijvoorbeeld betrekking hebben op de naam, foto, categorieën of het licentienummer. In zo’n situatie mag het document niet uitsluitend op basis van de uitleg van de werknemer worden geaccepteerd.

Bij twijfel over de echtheid van een PAL Card adviseert IPAF om rechtstreeks contact op te nemen met de organisatie. Dat geldt ook wanneer een kaart gewijzigd lijkt te zijn of wanneer er een vermoeden bestaat dat iemand het document van een andere persoon gebruikt.

Het verlies van een fysieke kaart betekent bovendien niet automatisch dat de gegevens over de kwalificaties verloren zijn. De licentie kan nog steeds in het systeem worden gecontroleerd. De operator kan daarnaast contact opnemen met het opleidingscentrum waar de training is gevolgd om te bespreken welke vervolgstappen nodig zijn.

Hoe kan een werkgever in Nederland operators vóór een project controleren?

Wanneer een bedrijf meerdere operators inzet, is het verstandig om al vóór de start van een project een eenvoudige verificatieprocedure in te voeren. Zo voorkom je dat pas op de bouwplaats blijkt dat een deel van het team verlopen documenten of verkeerde machinecategorieën heeft.

Controleer bij iedere werknemer:

• of de gegevens op de PAL Card daadwerkelijk bij de betreffende persoon horen,
• of de licentie nog geldig is,
• welke categorieën op de kaart vermeld staan,
• of deze categorieën overeenkomen met de machines die op het project worden gebruikt,
• of de kaart via het officiële IPAF-systeem is geverifieerd,
• of de werknemer vertrouwd is met de specifieke machine die hij gaat bedienen,
• of de werknemer voldoet aan eventuele aanvullende veiligheidseisen van de opdrachtgever of de betreffende locatie.

Voor bedrijven met veel operators is het vooral belangrijk om de geldigheidsdata goed bij te houden. Wanneer documenten pas één dag voor de start van een groot project worden gecontroleerd, kan het te laat zijn om nog voor meerdere medewerkers een opleiding te organiseren.

Een praktische oplossing is het bijhouden van een kwalificatieregister met daarin de geldigheidsdata en categorieën van werknemers. Zo kan een opleiding voor een hele groep tijdig worden gepland, in plaats van pas actie te ondernemen wanneer een medewerker niet tot bepaalde werkzaamheden wordt toegelaten.

Kan ervaring van een operator een PAL Card vervangen?

Ervaring is belangrijk, maar is iets anders dan een bewijs dat een specifieke opleiding is afgerond. Iemand kan al jarenlang met hoogwerkers werken, maar wanneer een opdrachtgever een geldige IPAF PAL Card vereist, voldoet alleen praktijkervaring niet aan die eis.

Andersom geldt hetzelfde. Een nieuwe PAL Card betekent niet automatisch dat iemand veel praktijkervaring heeft. De werkgever moet nog steeds beoordelen of de betreffende persoon een specifieke taak onder de omstandigheden van het project veilig kan uitvoeren.

De veiligste aanpak is om kwalificaties, praktijkervaring en vertrouwdheid met de specifieke machine als afzonderlijke factoren te beschouwen. Samen vormen deze de basis om verantwoord te bepalen of een operator een bepaalde taak veilig kan uitvoeren.

IPAF-trainingen voor individuele werknemers en complete teams

Blijkt uit de controle dat een deel van je medewerkers niet over de juiste IPAF-categorieën beschikt of dat hun PAL Cards binnenkort verlopen? Wacht dan niet tot de start van het volgende project.

Bonapi organiseert IPAF-trainingen voor werknemers in Nederland. We kunnen individuele operators opleiden, maar ook trainingen verzorgen voor grotere groepen medewerkers binnen een bedrijf. Zo kun je jouw team beter voorbereiden op de eisen rond het bedienen van hoogwerkers en de benodigde kwalificaties afstemmen op de machines die binnen jouw werkzaamheden worden gebruikt.

Bekijk onze IPAF-trainingen voor werknemers en informeer naar de mogelijkheden om een complete groep te laten opleiden. De juiste categorieën en actuele kwalificaties maken het eenvoudiger om werkzaamheden goed te organiseren en dragen vooral bij aan het veilig gebruik van hoogwerkers op het project.

Volg Bonapi ook op social media of schrijf je in voor de nieuwsbrief om informatie over trainingen en praktische tips over werken en veiligheid in Nederland te ontvangen.